متن : و إذا سكتا فله أن يسكت حتى يتكلما ، و إن شاء فليقل : ليتكلم المدعي منكما ، أو تكلما ، أو يأمر من يقول : ذلك ، و يكره تخصيص أحدهما بالخطاب لما فيه من الترجيح الذي أقل مراتبه الكراهة . شرح فارسى : مرحوم مصنف مىفرماين : ه : اگر متخاصمين هردو سكوت نموده و سخن نگفتند قاضى بايشان بگويد : هركدام از شما كه مدعى هست سخن گويد ، يا بگويد : سخن بگوئيد و مكروه است يكى از آن دو را اختصاص به خطاب داده و بخصوص او امر بتكلّم نمايد . شارح ( ره ) مىفرماين : در جائى كه متخاصمين هردو ساكتند و حرف نمىزنند تا مادامى كه تكلّم نمىكنند قاضى نيز مىتواند سكوت نمايد و اگر بخواهد همان طورى كه مرحوم مصنف فرمود مىتواند به آنها بگويد هركدام از شما كه مدعى هست سخن گويد يا بگويد سخن بگوئيد ، يا ديگرى را امر كند كه او به متخاصمين اينطور بگويد . و اما وجه كراهت اختصاص دادن يكى از مترافعين به خطاب اين است كه در اين امر خود ترجيح دادن يكى بر ديگرى است كه اقل مراتب اين فعل كراهت است . قوله : فله ان يسكت : ضمير در [ فله ] به قاضى راجع است . قوله : و ان شاء : ضمير مستتر در [ شاء ] به قاضى عود مىكند .